Τι είναι η βάδιση και ποιες είναι οι προϋποθέσεις ενός σωστού βαδίσματος;
Η όρθια θέση του ανθρώπου χαρακτηρίζεται από μία σειρά ταλαντώσεων του σώματος γύρω από τα πόδια που στηρίζονται στο έδαφος. Η βαρύτητα είναι η δύναμη που μας κρατάει σε επαφή με το έδαφος, τραβώντας τα πόδια μας διαρκώς προς τα κάτω. Βάδισμα είναι το είδος της μετακίνησης κατά την οποία το όρθιο κινούμενο σώμα υποστηρίζεται αρχικά από το ένα πόδι και στη συνέχεια από το άλλο.
Τουλάχιστον το ένα πόδι βρίσκεται σε επαφή με το έδαφος (φάση στήριξης), ενώ το άλλο πόδι αιωρείται προς τα εμπρός προκειμένου να αναλάβει την υποστήριξη του σώματος στη συνέχεια (φάση αιώρησης). Κατά τη μεταφορά του βάρους και τα δύο πόδια βρίσκονται σε επαφή με το έδαφος (φάση διπλής στήριξης). Προϋποθέσεις για την ορθή βάδιση είναι η ισορροπία, η δυνατότητα μετακίνησης, η ακεραιότητα του μυοσκελετικού συστήματος και ο νευρολογικός έλεγχος από το κεντρικό νευρικό σύστημα. Η βάδιση ανήκει στα χαοτικά συστήματα και είναι ιδιαίτερη για τον καθένα μας.
Πόσοι άνθρωποι περπατούν φυσιολογικά;
Κατά τη βάδιση συμμετέχει όλο το κάτω μέρος του σώματος. Έτσι, παρατηρούμε κινήσεις στη λεκάνη (στροφές και κλίσεις αυτής), κινήσεις στα ισχία, κινήσεις στα γόνατα, κινήσεις στις ποδοκνημικές, καθώς και σε όλες τις αρθρώσεις των άκρων ποδών. Υπάρχουν επίσης κάποιες χωροχρονικές παράμετροι που αναφέρονται στη βάδιση, όπως το μήκος διασκελισμού, το μήκος βήματος, το πλάτος βήματος, η γωνία του ποδιού, η διάρκεια ενός κύκλου βάδισης, η γραμμή βαδίσματος κ.ά. Όσο και αν ακούγεται παράξενο, μόνο το 1% του πληθυσμού έχει φυσιολογικές όλες τις παραπάνω κινήσεις και παραμέτρους. Άρα υπό προϋποθέσεις, σχεδόν όλοι θα μπορούσαν να βελτιώσουν με κάποια μέσα (ασκήσεις, ορθοτικοί πάτοι, αλλαγή υποδημάτων) τη βάδισή τους.
Ποιες είναι οι συχνότερες διαταραχές βάδισης;
Οι διαταραχές βάδισης είναι ασυνήθη και μη ελεγχόμενα πρότυπα βάδισης, που συνήθως προκαλούνται από νόσους, τραυματισμούς στη σπονδυλική στήλη, τη λεκάνη ή τα πόδια, κακώσεις στον εγκέφαλο, ακόμη και στο έσω αυτί (όργανο ισορροπίας). Συχνότερα λοιπόν έχουμε σε ασθενείς με εγκεφαλικά, πολλαπλή σκλήρυνση, κακώσεις κεντρικού νευρικού συστήματος, νόσο Πάρκινσον, παιδιά με εγκεφαλική παράλυση ή διάφορες νευρομυϊκές νόσους. Κάποιοι τραυματισμοί ή παθήσεις των ποδιών επίσης προκαλούν διαταραχές στη βάδιση, όπως η πλατυποδία, η κοιλοποδία, η μεταταρσαλγία, η πελματιαία απονευρωσίτιδα κ.ά.
Τι πρέπει να προσέχουμε στην επιλογή των υποδημάτων μας;
Η επιλογή των υποδημάτων είναι ανάγκη να γίνεται με ιδιαίτερη προσοχή και όχι μόνο για αισθητικούς λόγους. Δεν είναι τυχαίο που τα περισσότερα προβλήματα παρατηρούνται σε γυναίκες που φορούν στενά υποδήματα με τακούνι πολλών εκατοστών. Υπάρχουν κάποιοι κανόνες στην επιλογή υποδημάτων. Πρέπει να επιλέγουμε υπόδημα πάντα με δοκιμή και όχι με νούμερο. Το υπόδημα πρέπει να ταιριάζει στο σχήμα του ποδιού μας, το φαρδύτερο μέρος του υποδήματος να αντιστοιχεί στο φαρδύτερο μέρος του ποδιού. Ειδικά για τα παιδιά χρειάζεται να υπολογίσουμε πως το μέγεθος του ποδιού αλλάζει με την ηλικία. Το ένα από τα δύο πόδια είναι μεγαλύτερο στους περισσότερους ανθρώπους, άρα το υπόδημα πρέπει να επιλέγεται με βάση αυτό. Η αγορά υποδήματος καλύτερα είναι να γίνεται στο τέλος της ημέρας που το πόδι είναι συνήθως λίγο μεγαλύτερο (ελαφρώς πρησμένο). Πρέπει να υπάρχει επιπλέον μήκος από το άκρο του μεγάλου δακτύλου στην όρθια θέση περίπου 1,5 εκατοστών. Να μην επιλέγονται σφιχτά υποδήματα με τη σκέψη ή τη διαβεβαίωση πως θα «ανοίξουν». Θα πρέπει τέλος, να δοκιμάζεται το υπόδημα στη βάδιση αρκετά, ενώ θα πρέπει να εφαρμόζει στην πτέρνα με μία μικρή ολίσθηση.
Συνεργαζόμενος ιατρός: Βαρβαρούσης Δημήτριος (Ορθοπαιδικός)
